* * *
Kolejowy most zwodzony - Podjuchy.
Niedawno w Szczecinie miało miejsce międzynarodowe seminarium pod
hasłem „Dziedzictwo techniki dla przyszłości" poświęcone mostom zwodzonym. Uczestnicy sympozjum odwiedzili Podjuchy. Tu znajduje się jedyny w Europie kolejowy most zwodzony z przęsłem przeprawy kolejowej. 70-letni mechanizm w trakcie pokazu dla zdziwionych obserwatorów zadziałał niezawodnie. Silnik elektryczny z 1935 r. podniósł przęsło w 8 sekund! Dziś przęsło jest prawie nieczynne. To smutne, że po 70 latach urządzenie zwodzące jest praktycznie nieużywane. Prawie nie ma
bowiem ruchu żaglowego na Odrze Wschodniej — niegdyś stanowiącej główną trasę transportu towarów ze Śląska do Szczecina i na odwrót. Stalowy most ma 261,8 m długości. Składa się z trzech stalowych przęseł o długości 73,8 m każde, 17,35-metrowego przęsła zwodzonego i 16-metrowej blachownicy. Element zwodzony waży 163 tony. Zwykłe barki przepływają bez problemu — most ma wysokość 4,97 m nad lustrem wody. Przy moście jest stała całodobowa obsługa odpowiedzialna za
podnoszenie przęsła.
Most powstał w 1936 r. Niemcy zbudowali wówczas zwodzony dwutorowy obiekt. Na każdym z torów był jedno niezależne przęsło zwodzone. Można było je podnosić zarówno mechanicznie, jak też (na wypadek awarii) ręcznie. W czasie wojny oba mosty zostały wysadzone w powietrze. Po wojnie odbudowano tylko jeden, reszta drugiego została zdemontowana. Pomysł odbudowy przeprawy pojawił się w 1947 r., gdy planowano budowę linii kolejowej Kostrzyn — Szczecin (tzw. magistrali węglowej), dziś nazywanej trasą wrocławską. Potrzebne było połączenie kolejowe Szczecina z resztą kraju. Ciekawostką jest sposób, w jaki pociąg przejeżdża przez most. Na przęśle ruchomym nie ma sieci trakcyjnej, pociąg rozpędza się przed przęsłem zwodzonym i przejeżdża go „na luzie". Dopiero po przejechaniu go znów „łapie" sieć. Przęsło zwodzone podnosi się i opuszcza za pomocą dwóch zębatek w ciągu 120 sekund.
Raz na jakiś czas most jest podnoszony, by większe jednostki mogły swobodnie przepłynąć przez Regalicę. Jednak niezależnie od tego w każdą pierwszą środę miesiąca most jest podnoszony do celów konserwacyjnych, mówi Włodzimierz Wiatr, zastępca dyrektora ds. technicznych Zakładu Linii Kolejowych
PKP w Szczecinie. Wtedy też jest możliwość obejrzenia na własne oczy, jak działają mechanizmy i jak odbywa się sam proces podnoszenia przęsła. Trzeba tylko zaanonsować wycieczkę, a nasi ludzie chętnie opowiedzą i pokażą to zainteresowanym, dodaje dyrektor. Od niego też dowiadujemy się, że kończą się prace projektowe obejmujące modernizację magistrali kolejowej Wrocław — Szczecin. —
Zastrzegliśmy jednak projektantom, by nie planowali budowy mostu wysokowodnego w rejonie Podjuch, bo chcemy nadal korzystać z istniejącego, choć zabytkowego mostu, mówi Włodzimierz Wiatr.
Nie ma mowy o rozbiórce czy choćby rezygnacji z jego eksploatacji. Jeśli będzie taka możliwość, wystąpimy nawet z aplikacją o fundusze z UE na stałą konserwację tego cudu techniki, dodaje pan
Wiatr. Jest więc wielka szansa, że jedyny taki most w Europie nie tylko nadal będzie służyć zgodnie ze swym przeznaczeniem, ale stanie się też osobliwą atrakcją muzealną. Chwalebne jest to, że myśli
się o jego zachowaniu, co w dobie pędu do nowoczesności nie jest znowu takie powszechne. Na szczęście zabytek broni się sam swoją znakomitą kondycją.
Opracowanie "Leszek B.", "Panorama 7", 21 grudnia 2006 roku.
* * *
