Zajezdnia tramwajowa na ulicy Kolumba.

Kierując się z dworca w stronę pętli pomorzańskiej napotykamy niewątpliwie jeden z najciekawszych budynków, znajdujący się pod numerem 86 - 89. To obiekt po dawnej zajezdni tramwajowej. Jego dzieje sięgają 1885 roku, kiedy to Szczecińskie Towarzystwo Tramwajowe (Stettiner Strasseneisenbahn Gesellschaft założono je w 1879 roku) wykupiło działki od spadkobierców radcy Rohma. Teren zakupiono za sumę 110 tys. marek, wraz z wyspą Jaskółczą (Rahminsel). Ponieważ spadkobierca radcy nie chciał dzielić terenu, więc musiano kupić całość.
Zabudowę, która tu się znajdowała przystosowano do roli głównej zajezdni tramwajów konnych. Były tu pomieszczenia dla 90 koni, 22 wagonów, razem z z warsztatami i magazynami paszowymi. Wraz z elektryfikacją linii tramwajowych zmieniło się też oblicze budynku. W miejsce magazynu paszowego postawiono maszynownię zasilającą linię w prąd.
W końcu XIX wieku zajezdnia uzyskała kształt, który możemy z drobnymi zmianami podziwiać do dzisiaj. Przy ulicy Kolumba stanęły trzy hale wagonowe (jeszcze w 1920 część jednej z hal służyła za stajnię), kuźnia, warsztaty, wspomniana maszynownia oraz budynki mieszkalno - administracyjne. Kompleks wzniesiono w stylu charakterystycznym dla budowli przemysłowych i użyteczności publicznej. Ten styl charakteryzowały proste bryły oraz ceglane lica budynków, tylko ze skromnym detalem. Od tego kanonu odbiega jedynie budynek dla administracji oraz stacja transformatorowa. Powstały one już w latach dwudziestych ubiegłego wieku. Po drugiej wojnie kompleks spełniał swoją pierwotną rolę. W sąsiedztwo wprowadziła się również szkoła zawodowa.
W 1990 zajezdnia miała być częściowo rozebrana. Z takim wnioskiem wystąpiło Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej. Jednak z planów nic nie wyszło, z korzyścią dla miłośników dawnego Szczecina. Trzy lata później zarząd miasta przekazał zabudowania zajezdni Szczecińskiemu Centrum Przedsiębiorczości. Swoją siedzibę znalazł tu także Szczeciński Park Naukowo - Technologiczny.

* * *

Plan budowy obiektu przy ul.Kolumba 84-89.
Oryginał planu z 1932 r.

Warsztaty główne tramwajowo – samochodowe szczecińskich tramwajów przy ul.Kolumba 84 – 89 (plany budowy) 1932 r.

* * *

Warsztaty na Wyspie Jaskółczej

* * *

Ciekawostka

Most na wyspę. Perełkę architektury widać dopiero po wejściu do bramy głównej dawnej zajezdni tramwajowej. To jednoprzęsłowy most o konstrukcji kratownicowej, który łączy zajezdnię z wyspą Jaskółczą. Most powstał w związku z planami rozbudowy zajezdni i budowy nowej stacji transformatorowej. Autorem konstrukcji był inżynier Hermann Scholl. Konstrukcja powstała na przełomie 1920/1921 roku. Niestety nie jest znana firma, która wykonała most. Stalowa konstrukcja ma długość 36, 45 metrów, szerokość 5 metrów, a wysokość 5,10 metrów. Samą konstrukcję łączono przy pomocy nitów o dwudziestomilimetrowej średnicy. Pierwotna nawierzchnia była brukowa na piaskowej podsypce. Obecnie jest wyasfaltowana. Niżej trochę zdjęć.

* * *

Mapka z trasami linii tramwajowych i autobusowych z lat 30 i 40 XX w.

* * *

Trasy linii tramwajowych i autobusowych w latach 30 i 40 XX w.

Linia 1 – Tor Kolarski ( Rennbahn – Radrenbahn – Chausseehaus ) – Al.Wojska Polskiego ( Falkenwalder Str.) – Brama Portowa ( Berliner Tor ) – Wyszyńskiego ( Breite Str.) – Basen Górnośląski ( Steinbruch ) – Lotnisko Dąbie ( Flughafen ). Linia jeździła tą trasą od 1927 r.

Linia 2 – Brama Portowa ( Berliner Tor ) – Pl.Kościuszki ( Schinkelplatz ) – Sikorskiego ( Friedenstr.) – Cementarz Centralny ( Haupt Friedhof ) – Gumieńce ( Wendorf ).
Linia jeździła tą trasą od 1927 r.

Linia 3 – Las Arkoński ( Eckerbelger Wald ) – Zaj.Niemierzyn ( Nemitzer Bahnhof ) – Wyzwolenia (Pölitzerstr.) – Brama Portowa ( Berliner Tor ) – Dworcowa ( Grüne Schanze ) – Pomorzany ( Pommerensdorf ). Linia jeździła tą trasą od 1927 r.

Linia 4 – Dworzec Gł. – Nab.Weleckie ( Bollewerk ) – Brama Portowa ( Berliner Tor ) – Mazowiecka ( Schillerstr.) – J.Piłsudzkiego ( Friedrich - Karl - Str.) – Pl.Sprzymierzonych ( Arndtplatz ) – Al.Piastów ( Barnimstr.) – Powstańców Wlkp.( Apfelallee ) – Szpital Pomorzany ( Krankenhaus ).

Linia 5 – Potulicka ( Linsingenstr.) – Brama Portowa ( Berliner Tor ) – Pl.H.Pruskiego (Königstor ) – Wendy ( Dunzig ).

Linia 6 – Dw.Niebuszewo(Bhf.Zabelsdorf)– Kołłątaja(Friedebornstr.)– E.Plater(LangeStr.) – Wały Chrobrego(Hakenterrasse)– Nab.Weleckie (Bollewerk) – Dworzec Gł.(Hauptbahnhof).

Linia 7 – Gocław ( Gotzlow ) – Golęcin ( Frauendorf ) – Żelechowo ( Züllchow ) – Matejki (Grabower Str.) – Pl.H.Pruskiego ( Königstor ) – Obr.Stalingradu (Bismarckstr.) – Al.Woj.Polskiego (Falkenwalderstr.)– Jagiellońska ( Turnerstr.) – Mickiewicza ( Kreckower Str.) – Krzekowo

Linia autobusowa "F"–Tor Kolarski(Chausseehaus)–Al.Wojska Polskiego(Falkenwalder Str.)–Tanowo(Fankenwalde)–Police (Pölitz).

Linia autobusowa "N"– Gumieńce (Wendorf)–Dołuje(Neuenkirschen).

* * *