Historia budowy Mostu Cłowego w Szczecinie. cd.

* * *

Przemówienie.

Przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Szczecinie Ob. Jerzego Zielińskiego wygłoszone w czasie uroczystości otwarcia mostu Cłowego w dniu 23 kwietnia 1960 roku.

* * *

W imieniu Prezydium Miejskiej Rady Narodowej witam wszystkich przybyłych gości i obywateli naszego miasta.
W dniu dzisiejszym rozpoczynamy uroczystości XV-lecia wyzwolenia Szczecina oddaniem do użytku mostu Cłowego dając tym dowód jak bardzo cenimy poprawę warunków komunikacyjnych w życiu gospodarczym miasta.
Kiedy objęliśmy w nasze władanie wyzwolony przed 15 laty Szczecin, to poza wielu zniszczeniami leżały w gruzach wszystkie mosty i wiadukty. Paraliżowało to komunikację wewnątrz miasta i utrudniało połączenia z resztą kraju. Sytuacja została opanowana przez budowę prowizorycznych mostów, których trwałość i nośność jest bardzo ograniczona.
Władze miejskie w czasie ubiegłych 15 lat zdawały sobie sprawę z konieczności budowy trwałych mostów, które zapewniłyby normalne warunki komunikacyjne dla stale wzrastającej liczby pojazdów mechanicznych i rozwijającej się gospodarki. Zrobiono już wiele i trzeba to podkreślić, że poczynaniom władz miejskich towarzyszyły pomoc Ministerstwa Gospodarki, Partii i Rządu o to aby zniszczony Szczecin został jak najszybciej i jak najpiękniej odbudowany. Znalazło to wyraz w trzech uchwałach Rady Ministrów o odbudowie i rozbudowie Szczecina.
Odbudowano w tym czasie wiadukt Akademicki łączący Śródmieście z Pogodnem. Pobudowano wiadukty łączące Śródmieście z Pomorzanami i Warszewem. W 1958 roku zakończono budowę mostu Długiego na Odrze, rozpoczynając nim serię mostów na głównym wjeździe do miasta. Jest to most zwodzony, wyposażony w nowoczesne urządzenia. W roku ubiegłym oddano do użytku dwa mosty na Odrze i Regalicy wybudowane ofiarną pracą wojsk drogowych, a stanowiące ważne dla miasta dodatkowe połączenia z resztą kraju.
Oddając w dniu dzisiejszym do eksploatacji most Cłowy stawiamy poważny krok naprzód w uporządkowaniu tej ważne arterii komunikacyjnej i mamy szczególny powód do zadowalenia ponieważ most tego typu i budowy tymi metodami jest jeszcze rzadkością nie tylko u nas w kraju. Most Cłowy jest nowoczesnym mostem kablobetonowym największym tego rodzaju obiektem wybudowanym w Polsce. Przy jego budowie przeprowadzono najnowocześniejsze metody i rozwiązania techniczne. Zastosowanie betonu sprężonego pozwoliło na uzyskanie poważnych oszczędności w stali, betonie i w drewnie w porównaniu z metodami tradycyjnymi budowy mostów. Wobec braku szerszych doświadczeń przy budowie tak wielkich mostów sprężonych przed budowniczymi piętrzyły się ogromne trudności. Dzięki wspólnemu wysiłkowi naszych inżynierów, techników i robotników pokonoano wszystkie trudności i powstał piękny obiekt. Jest to wyrazem postępu technicznego. Doświadczenia zebrane na budowie tego pionierskiego obiektu posłużą niewątpliwie budowniczym do dalszego doskonalenia metod budownictwa mostowego.
W imieniu władz miejskich i społeczeństwa naszego miasta wyrażam uznanie i składam serdeczne podziękowanie wszystkim budowniczym mostu robotnikom, majstrom, inżynierom Przedsiębiorstwa Robót Kolejowych nr 15, Wojwódzkiego Przedsiębiorstwa Robót Drogowych, Przedsiębiorstwa "Instalacje Przemysłowe" i "Elektomontażu", projektantom Biura Projektów Budownictwa Komunalnego w Gdańsku, pracownikom Zarządu Inwestycji Odbudowy Mostów w Szczecinie, pracownikom naukowym Politechniki Gdańskiej oraz wszystkim przedsiębiorstwom współpracującym przy realizacji tej inwestycji. Proszę sekretarza KC Partii tow. Gierka o dokonanie aktu otwarcia mostu.

* * *

Słownictwo i piśmiennictwo oryginalne z tamtego okresu.

* * *

Sytuacja przedzawałowa.

Most Cłowy oddany do użytku w kwietniu 1960 roku służył mieszkańcom Szczecina przez ponad 30 lat. Przeprowadzano na nim jedynie niezbędne remonty. Na początku lat 90 XX wieku nie wytrzymał intensywnej eksploatacji ( natężenia ruchu kołowego ) jak informowały media w tamtym okresie "Cłowy przed zawałem", a mieszkańcy Szczecina szczególnie ci z Prawobrzeża wstrzymywali oddech. W 1994 roku przeprowadzono skuteczny remont ratujący przyczółki mostu przed zawaleniem. Most Cłowy służy mieszkańcom do chwili obecnej. Zelżał ruch samochodowy na moście w związku z wybudowaniem zespołów mostów pn "Pionierów Miasta Szczecina" (Nowocłowy).

* * *

Znowu kłopoty z mostem

W dniu 25.03.2007 roku w godzinach popołudniowych zamknięto dla ruchu most Cłowy. Przyczyną było wykruszenie się betonu przy dylatacji. Autobusy jeździły objazdem przez most Pionierów. Na moście wprowadzono oznakowanie ograniczające prędkość. Po około dwu godzinach ruch dopuszczono warunkowo. Decyzje co do dalszej eksploatacji mostu oraz stwierdzeniu jego stanu technicznego zostaną podjęte później.

* * *

Zamach na Cłowy - złomiarze w akcji

Kradli włazy studzienek kanalizacyjnych, kolejowe tory, a teraz zabrali się za rozbieranie mostów. Mowa o złomiarzach, przez których wczoraj na dwie godziny został wstrzymany ruch przez most Cłowy między prawo- a lewobrzeżnym Szczecinem. Choć początkowo wszystko wskazywało na to, że dobijający „pięćdziesiątki" most pęka. Obawiano się nawet, iż może runąć. Kryzys nastąpił około godz. 14. w niedzielę. Kierowca samochodu przejeżdżającego przez most w kierunku Śródmieścia zauważył pęknięcie poprzeczne na pasie bliżej osi jezdni. Wróciły wspomnienia z początku lat 90., kiedy po trzech dekadach eksploatacji Cłowemu - dotąd poddawanemu tylko doraźnym i kosmetycznym remontom - groził zawał. Jeden telefon - i miejskie służby zostały postawione na baczność.
Na miejsce dotarły najpierw policja i straż miejska. Sprawdziły. Faktycznie, na moście było coś, co wstępnie nazwano awarią techniczną, czyli dziura w poprzek jezdni. Ponieważ skali zagrożenia nie znano, o godz. 14.35 zdecydowano się zamknąć wjazd na Cłowy. Ruch samochodowy skierowano na objazdy: most Pionierów (m.in. autobusy linii 56, C, 73 i 79; za sprawą wydłużonej trasy miały ok. 5-minutowe opóźnienia) lub Autostradę Poznańską. W ciągu godziny miało się rozstrzygnąć, czy most zostanie zamknięty na stałe, czy jakimś cudem uda się opanować sytuację.
W tym czasie na miejsce dotarli fachowcy z Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego oraz firmy „Stalmont". Wystarczyło, że przedstawiciel tej ostatniej zerknął na ubytek w nawierzchni, by natychmiast stwierdził, że o pęknięciu mostu nie ma mowy. Styk dylatacyjny. W tym miejscu na moście powinien być taki stalowy element, ale go nie było - informuje dyżurny ZDiTM.
Trzyprzęsłowy most Cłowy jest konstrukcją kablobetonową. Jak każdy tego typu obiekt podlega pewnym naprężeniom i przemieszczeniom. Dla ich kompensacji stosuje się przerwy konstrukcyjne - dylatacje. Ponieważ są ze stali...
Most Cłowy nie jest monitorowany przez policyjne kamery. Ale nie leży na obrzeżach miasta, tylko niemal w jego sercu. Ponieważ łączy prawo - i lewobrzeżną część Szczecina, to - choć kierowcy wolą przeprawę nowocześniejszym mostem Pionierów - wciąż należy do miejsc, gdzie panuje duży ruch. Jakim więc cudem złomiarze zdołali niepostrzeżenie dla miejskich służb ogołocić most z jednego elementu? Co gorsza, nie wiadomo, kiedy to zrobili. Na pewno nie ostatniej nocy. Samochody nie zdołałyby w tak krótkim czasie rozjeździć brzegów jezdni, które wcześniej łączyła dylatacja. Pytanie też: czy to jedyny element, który złomiarze zdemontowali z Cłowego?
Gdy się okazało, że przez pęknięcie - którego tak naprawdę nie ma - most nad Regalicą się nie zawali, otwarto go dla ruchu pojazdów. Najpierw - o g. 15.35 - pojechały autobusy w kierunku Dąbia. Dziesięć minut później wznowiono komunikację miejską w stronę Basenu Górniczego. Natomiast o godz. 16.25 przez Cłowy ruszyły samochody osobowe w obu kierunkach - tylko z ograniczeniem prędkości do 40 km/h i z wyłączeniem pasa, gdzie jest dziura. Kiedy zostanie załatana? Na to pytanie nikt w ZDiTM nie chciał odpowiedzieć.

Opracowanie "A. Nalewajko" "Kurier Szczeciński", 26 marca 2007 roku.

* * *